brief aan Jacques Brel

Lieve Jacques

Ondertussen kan ik er weer een beetje om lachen. Daarnet ontstond zelfs de drang om mijn lippen op het scherm te plaatsen en je grote voortanden één voor één te kussen, terwijl je met een blik op oneindig aan het zingen bent. Ik zou je uit de dood halen, het stof van je schouders kloppen en je haar fatsoeneren. Daarna zou ik je vragen om het vuur voor de barbecue alvast aan te steken. Voor het eten zouden we gaan wandelen tussen de torens van Gent (en Brugge). Die in dit land de enige bergen zijn.

Maar voor ik kon lachen waren er tranen. Eerst werd ik heel kwaad, toen ik las dat 45 procent van de De Standaard-lezers bij de nieuwe verkiezingen op NV-A zou stemmen. Heel erg kwaad. Ik werd zo kwaad, dat ik Facebook bijna vol ging kladden met heel venijnige slogans. Ik zag een groot vuur, zout in open wonden, ik zag ogen op cocktailprikkertjes en mezelf als opperpriesteres. Het was niet helemaal gezond meer, als je begrijpt wat ik bedoel. Een broodnodige maar desalniettemin erg ongezonde woede.

Ik wist dat ik jouw muziek nodig had om mijn woede over de Belgische politiek te kanaliseren. Bijna had ik alweer een linkje naar 'Les F.’ geplaatst. Maar toen besefte ik dat ik dat al eerder had gedaan, bij één van de laatste zwaar verziekte verkiezingen. Ik zocht naar een lied dat nog scherper was, nog actueler. Maar je bent daarvoor al te lang dood. Gelukkig maar. Want blij zou je er niet van worden. Het is niet meer ‘wij tegen hen’. Geen hand in hand vechten tegen een zwarte zondag. Het is een sfeer van wantrouwen geworden, want ze zitten overal. Ze kruipen, glijden, krioelen, overtuigen de massa met zogezegd gematigde en terechte meningen. Onder collega’s, onder vrienden. Overal met grote O.

Ik heb ondertussen al een eerste Kriek uitgeschonken. Dat doe ik bijna nooit, zo vroeg. Je serai soue dans une heure, je serai sans mémoire. (16:41) En we zitten ondertussen al aan 49 procent (19:27)

Nee, jij weet niet eens wat dat is, de ‘Nieuw-Vlaamse Alliantie’. Het zou ons te ver leiden om uit te leggen waar dit gespuis vandaan komt. Maar neem het van me aan: de kleinburgerlijkheid is nog hetzelfde, de arrogantie ook. Zelfs de banden met het zwarte nest zijn nog lang niet doorgeknipt. Ik werd voor het eerst echt ongerust toen een Vlaamsgezinde vriend van de Grote Boze Wolf jaren geleden aankondigde dat hij bij de volgende verkiezingen niet langer op het Vlaams Belang zou stemmen, maar op Geert Bourgeois. Dat stond toch wat netter, nu zijn vrouw zwanger was van een tweeling, het tweede huis gekocht was en de boterham steeds dikker besmeerd kon worden. En dat verhaal heeft zich eindeloos vermenigvuldigd. En niet enkel vanuit rechtse hoek. Nee, want ook de zogenaamd traditionele partijen lieten zich ‘inspireren’. De NV-A kreeg er een echte populist bij, een dikzak die het beu was om in het Mortsels partijlokaal zijn zwart-gele liederen te kelen. Ondertussen willen alle andere partijen ernstig met hem praten en vonden de kijkers hem best slim en gezellig overkomen in een tv-quiz die ‘De slimste mens’ heet.

En uiteraard houdt het daar niet op. Uit Wallonië werd een minister geleverd voor pensioenen. Ondertussen discussiëren we er al maanden over of hij nu echt een alcoholprobleem heeft of gewoon bij een andere soort hoort. In het noorden hebben we een socialistische minister van onderwijs. Hij kreeg ook al brieven van me, want al bedoelt hij het misschien goed, hij bakt er werkelijk niks van. En zelfs van die goede bedoelingen en dat socialisme merk ik niet zoveel. Groen! is best vriendelijk, de chiroleider aan top ook, maar het uitroepteken staat hen voorlopig vooral potsierlijk. De Vlaamse liberalen worden geleid door een schoon ventje. Het type tafel waarvan je niet kan eten. Hij gooide die tafel om, verliet met veel geblaas en geblaat het podium, om de dag nadien te zeggen dat het allemaal niet zo was bedoeld, maar dat er toch niks anders mogelijk was. Dus binnenkort krijgen we nieuwe verkiezingen. Just to say: ik zou echt niet weten wie mijn stem verdient. En dat gebeurt niet vaak, dat ik er zo moedeloos van word.

Wat ik je eigenlijk wou vertellen? Eerst was ik boos, op het einde moest ik er weer om lachen, maar tussendoor heb ik voor het eerst in mijn leven tranen met tuiten gehuild om de Belgische politiek. Om de compleet nutteloze hopeloosheid van dit van-kwaad-naar-erger-parcours. En hopelijk druipt er van deze brief niet dezelfde stroperigheid als van mijn laatste schrijfsels. Het is een antigif, vrees ik. Ik kijk om me heen en het enige dat op de duur nog lijkt te helpen, is een droomwereld met grote woorden. Niet van de politiek weliswaar, maar van de poëzie.

Ik ben aan het ratelen, lieve Jacques. Dat kon jij ook, maar toch klonk het altijd zo mooi. Weet je wat? Als het nodig is, schrijf ik binnenkort nog eens een brief. En wat mij betreft, mag je die brieven gerust aan anderen laten lezen. Misschien kunnen zij er meer mee dan wij.

Avec des tas de fenêtres, mon amour.
Avec des tas de fenêtres.

X Marieke

Getoeter en sirenes

Half elf. Rumoer in de gangen. Er wordt over hoofden heen geroepen. Een paar studenten, die domweg denken dat de op stapel staande actie hen niet aanbelangt, hoor ik druk plannen maken om op café te gaan. Ik protesteer in stilte en baan me tussen tientallen lichamen een weg naar de trappen, stoot met mijn rugzak zachtjes tegen wat ruggen aan. De binnentuin van de lerarenopleiding wordt stilaan drukker. Twee verdiepingen hoger staan ze me opgewonden op te wachten. “We hebben toch geen les, hé mevrouw?” Ik antwoord dat ik inderdaad de les liever uitstel, al hebben we nu al te weinig momenten samen om alle leerstof door te nemen. En om te vermijden dat dit nog erger wordt, of dat ze binnenkort helemaal geen taalles meer krijgen, spoor ik hen aan om mee te gaan. Dat vinden ze een mooi compromis. We vertrekken. Een lang spoor trekt traag richting Kortrijksesteenweg. Onderweg geef ik wat tekst en uitleg.

Borden hebben we niet kunnen maken, want deze actie werd pas gisteren aangekondigd. We voelden het nochtans al langer. Het onderwijzend personeel zit op zijn tandvlees. En er werden nieuwe ontslagen aangekondigd. Tijd dus om die tanden te laten zien. Als we bij het directiegebouw aankomen, steken de lectoren onder applaus de straat over. De studenten zetten in: “Wij willen onderwijs, waar is ons geld?” Er is slechts één vlag te bespeuren, van de vakbond. Dus worden er papiertjes bovengehaald. Terwijl de studenten wat zinnen neerkrabbelen, verdwijnt het lectorenteam in het gebouw. Een paar enkelingen stappen mee binnen, één van hen vraagt aan de receptie waar hij Pascal Smet kan vinden. Ik grinnik in mijn vuist.

Na tien minuten vruchteloos te hebben gewacht in een gangetje, besluit ik dat er wel genoeg lectoren boven zijn om de petitie tegen de besparingen en naakte ontslagen aan de algemene directie te overhandigen. Ik loop terug naar buiten en mijn hart maakt een sprongetje. Een aantal enthousiaste meisjes sporen het verkeer aan om lawaai te maken. “Tuut of bel voor het onderwijs” staat er op de papieren die ze aan de voorbijgangers tonen. Een trambel rinkelt luid, bestelwagens vallen in, een fietser voert fijntjes de boventoon. De sirene van een brandweerwagen wordt op luid gejoel onthaald. Wanneer zelfs de Gentse flikken hun argwaan laten vallen en hun sirene aanzetten, wordt het begeleidende applaus en getoeter bijna oorverdovend.

Of het iets uithaalt, valt sterk te betwijfelen. Maar ik was trots op de studenten. Omdat ze de aandacht op ludieke wijze wisten te trekken, zonder daarbij baldadig te worden. Omdat ze beseffen dat ze net als wij slecht geïnformeerd zijn. Hun nieuwsgierigheid hen drijft tot het stellen van vragen over de beslissingen die over hun hoofd worden genomen. Toen er tegen de kernwapens geprotesteerd werd, waren zij niet eens geboren. Ook Hand in Hand is hen vreemd. En toen mijn generatie profiteerde van de chaos die het spaghetti-arrest door de scholen liet waaien, stapelden zij nog blokjes op elkaar. Maar monddood zijn ze allerminst.

Pascal Smet komt binnenkort naar de hogeschool. Ik hoop dat het vuur dat aan zijn schenen gelegd wordt, laaiend zal zijn. Want, toegegeven, het is crisis en dat maakt het voor iedereen moeilijk, ook voor een onderwijsminister. Maar er wordt nu wel heel veel afgebouwd. Ik voorspel ruïnes, als dit zo verder gaat. De heropbouw zal heel veel tijd vragen.

Update: De Gentenaar maakte een filmpje. Bekijk het hier.

Nog een brief aan Pascal Smet

Beste Pascal Smet

Eigenlijk bevalt het mij niet, dat ik u opnieuw een brief moet schrijven. U lijkt wel een verzonnen vriend: hij die toch niet antwoordt, omdat hij niet kan luisteren. Maar verzonnen vrienden luisteren niet omdat ze niet bestaan. Spijtig genoeg bent u onze minister van onderwijs.

Ik schrijf deze brief met trillende handen. Niet enkel omdat ik kwaad ben, maar ook omdat ik droevig ben. En omdat ik me in stilte ook wel afvraag of het zin heeft om mijn nek uit te steken. In dit gevecht tegen hardhorigheid, tegen tamme relativeringen, tegen al het zinloze gesus. Mensen vragen me al een hele week waarom ik het deed: een Facebookgroep oprichten (die een week later meer dan 5000 leden telt). Ik deed het niet eens omdat ik mensen kende die ontslagen worden. Ik doe dit omdat ik gechoqueerd ben, ik doe dit omdat ik geloof dat het de juiste keuze is, die veel mensen met me willen maken. Dit heeft niets met politiek te maken, want zoals velen anderen word ik kleurenblind van deze chaos. Maar ik vecht tegen zwart-wit, ik vecht voor de zwakkeren die niet zwak hoeven te zijn. Voor de oud-leerling uit het zevende BSO die ik daarnet onder de perenboom tegenkwam en die me apetrots het gebouw aanwees waar hij nu criminologie studeert.

Ik hoef u niet uit te leggen waarom het idee om het steunpunt Gelijke Onderwijskansen op te heffen volledige waanzin is. Als u dat wenst, kan u dit op verschillende plekken nalezen. Een onnozel bloggertje laat dit liever aan de expertisecentra over die dreigen te verdwijnen. Want zij sturen mensen zoals ik bij, met een hart voor taal, toekomst en onderwijs (en een neiging tot overdrijven met sloganeske weerwoorden). Mensen die het goed bedoelen maar niet steeds weten waar te blijven met al die intenties. Zij sturen duizenden leerkrachten bij, leggen hen uit hoe ze het best omgaan met meertaligheid, met tientallen nieuwe accenten in het onderwijs. Zij verdienen een evaluatie voor de eliminatie. Zij verdienen een beter antwoord, dan wat u na een week geeft. Ik citeer u voor het gemak even:

“Net als in alle andere beleidsdomeinen moeten we door de moeilijke budgettaire situatie ook in het Onderwijs besparen. De afbouw van het Steunpunt GOK is een deel van de geplande besparingen. Concreet gaat het om een besparing van 1,7 miljoen € op een structuur. Vandaag geeft de Vlaamse Gemeenschap ...ongeveer 208 miljoen € uit aan Gelijke onderwijskansen: 2100 voltijdse leerkrachten in het basisonderwijs, meer dan 900 leerkrachten in het secundair onderwijs, 57 miljoen € werkingsmiddelen in het basisonderwijs, en nog eens 40 miljoen € in het secundair onderwijs.”

Laat ik afsluiten met deze rekensom. U bespaart bij deze dus blijkbaar 0,8 procent op het gehele GOK-budget. Flink gedaan. Een loonsverlaging had u meer geld opgeleverd. Ik begrijp ook wel dat u dan wel grotere katten had moeten geselen. Maar ik had er alleszins minder slaap om gelaten. Laten we dus hopen dat ook u een paar keer per nacht wakker schrikt.

Met vriendelijke groeten
Marie

Brief aan Pascal Smet

Beste Pascal Smet

Het Steunpunt GOK (Gelijke Onderwijskansen) verdwijnt binnenkort. De website meldt dat budgettaire redenen aan de basis liggen van deze beslissing. Ik sta perplex en schaam me in uw plaats, u die zichzelf socialist en homoseksueel noemt. Nu aarzelt u misschien en zegt u ‘Die twee zaken hebben niets met elkaar te maken! Het één is geaardheid, het ander een keuze.’ U hebt misschien gelijk. Maar het lijkt alsof ik niet de enige ben die verward is.

Woede is een goede drijfveer bij het schrijven van brieven. Dit is geen woede, dit is compleet onbegrip. En onbegrip verlamt. Daarnaast is dit blogbericht er eerder dan de krantenberichten, verdere uitleg is er dus nog niet. Als dit betekent dat de GOK-initiatieven in alle betrokken scholen in Vlaanderen een stille dood zullen sterven, dan hou ik mijn hart vast. Maar dat vrees ik voorlopig enkel, ik weet het niet. Dus er zijn redenen genoeg om deze brief kort en eenvoudig te houden.

De politiek die achter de schermen gevoerd wordt, interesseert me weinig. Het lijkt me ijdel te hopen dat we dit als buitenstaanders correct kunnen duiden. Toen er vreemde zaken uitlekten over de verdwijning van uw voorganger, bleef ik dus voorzichtig met commentaar. Best vreemd allemaal, dacht ik in stilte, maar is het niet gewoon iets dat nu toevallig aan het licht komt? Is wat gebeurt uitzonderlijk of is het vooral vreemd dat dit in de media komt? Zelfs de aankondiging van een loonsverlaging in het onderwijs stoorde me nog niet zo. Omdat wie in het onderwijs werkt, geen reden tot klagen heeft. Eén procent minder verdienen, niemand zal het echt voelen. Ik vind het wel vreemd dat zo’n maatregel uitgerekend in het onderwijsveld wordt doorgevoerd. Zijn er geen andere lonen die aangepakt moeten worden, meneer de socialist? Maar goed, ook deze discussie hield me niet langer dan een dag bezig. Het zal allemaal wel.

Maar vandaag kreeg ik dus plots een heel kort mailtje, van het steunpunt GOK. Veel soberder kan een overlijdensbericht niet zijn. ‘Om budgettaire redenen’? Als dat écht de reden is, dan is het wel een erg ondoordachte keuze van uwentwege. Want Vlaanderen scoort slecht op het vlak van gelijke kansen, in het onderwijs én in het werkveld. Dat dit niet goed is voor de economie, spreekt voor zich. Misschien is het GOK-beleid inderdaad een behoorlijke hap uit het budget. Maar kent u het woord ‘investering’? Waarom er nu geknipt wordt in initiatieven die logischerwijs pas na een aantal jaren in hun plooi vallen, omdat ze adem- en speelruimte nodig hebben, begrijp ik niet. Of ben ik te mild in mijn bewoordingen en worden ze de keel toegeknepen? Ik hoop echt dat ik het verkeerd begrepen heb.

Dat elke onderwijsinstelling een taal- en diversiteitsbeleid nodig heeft, dat is me al lang duidelijk. Hoe dat concreet in zijn werk gaat weet ik ook niet. Dat kan niemand zomaar weten, zelfs een minister van onderwijs niet. Maar dat deze beslissing een erg slechte beslissing is, staat als een paal boven water. Ik observeerde goed de laatste jaren. In een streng college en wat later in een zogenaamde ‘concentratieschool’. Daar zette ik mijn tanden in een quasi onbestaand taalbeleid. Ze brokkelden af, mijn tanden, omdat de school nog te weinig hielp met dragen en begrijpen, uitdragen vooral. De paar collega’s die er wel heel gedreven mee bezig waren, keken naar hun school en spraken met hun leerlingen en collega’s. Daarnaast informeerden ze zich met documenten van het Steunpunt GOK, ze gingen naar de bijscholingen in het Steunpunt organiseerde. Zo slaagden ze er stapje voor stapje in iets op te starten. Ondertussen werk ik een jaar lang mee aan het uitbouwen van het taalbeleid voor een hogeschool. Ook in deze job is het GOK-beleid een bruikbaar model, een broeihaard van goede ideeën. Volgende week ga ik opnieuw lesgeven. Vooral Nederlands, aan toekomstige leerkrachten in allerlei vakgebieden. Ik hoop echt dat ik hun niet hoef te vertellen dat waar we jarenlang naar streefden, plots niet meer zo belangrijk is.

Wanneer iedereen op zijn eiland ploetert, hebben we nood aan een vuurtoren. Ik kan niet geloven dat de mist te dik is geworden. Graag hoor ik uw uitleg. En met mij velen anderen, durf ik hopen.

Verontruste groet
Marie